ӘЛЕУМЕТТІК ЖЕЛІЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЖАСТАРҒА ӘСЕРІ

С.Д. Аққу ,Журналистика мамандығының

2 курс студенті

Алматы қ . Қазақстан Республикасы

ӘЛЕУМЕТТІК ЖЕЛІЛЕР ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЖАСТАРҒА ӘСЕРІ

Аңдатпа: Бұл мақалада жиырма бірінші ғасырдың ең өзекті мәселелеріне арналған– жастардың әлеуметтік желілерге тәуелділігі, сонымен қатар, виртуалды кеңістіктің жастарға әсері қамтылған.

Кілт сөздер: жастар, әлеуметтік желілер, интернет.

Әлеуметтік желілер күн сайын бүкіл әлем бойынша танымалдылығын арттыруда. Олар аз уақыт аралығында пайда болса да, бірақ қазірдің өзінде әлеуметтік желілерді пайдаланбайтын адамды табу қиын. 21 ғасырда әлеуметтік желілер әрбір заманауи адамның күнделікті өмірінде белсенді түрде орын алды. Қазір бұл қарапайым адамның өмірінің ажырамас бөлігі. WhatsApp, Telegram, YouTube, Instagram, Snapchat, TikTok – жалғастыра берсек, тізім ұзақ. BYYD ресейлік технологиялық компаниясының мәліметі бойынша, 2020 жылдың басында әлемде интернет пайдаланушылар саны 4,5 миллиардтан асқан.

Әлеуметтік желілер жайында сөз қозғалғанда әрине, алдымен жастарға әсерін айтпай өту мүмкін емес. Ғаламтор торабы мен әлеуметтік желілердің тигізер пайдалы да зиянды да әсерінің бар екені белгілі.

Егер сіз әлеуметтік желілерді пайдалануды теріс пайдаланбасаңыз, онда олар, негізінен, оң әсер етеді. Сіз көптен бері араласпаған адамдармен қайта қосыла аласыз, достарыңыздың фотосуреттері мен бейнелерін көре аласыз және өзіңізді бөлісе аласыз, алыстағы адамдармен нақты уақытта сөйлесе аласыз. Немесе кез келген елден біреуді кездестіріңіз. Бұл қарым-қатынас шеңберін кеңейтеді, оны қол жетімді етеді. Интернетте адам өзін-өзі бағалауды арттырады, қызығушылық танытатын достар мен пікірлестерді таба алады, біреумен тәжірибесімен бөліседі және т.б. Бірақ адамның мүддесі тек әлеуметтік қызметтермен шектелмеуі өте маңызды. Сондай-ақ, әлеуметтік желілердің (айтпақшы, жаман емес) табыс көзіне айналғанын көруге болады.

Яғни, әлеуметтік желілер жастардың жоғарыда аталған қажеттіліктеріне үлкен мүмкіндіктер беріп отыр, бірақ әлеуметтік желілер виртуалды өмір екенін ұмытпауымыз қажет. Жастар виртуалды әлемде барлығынан жабылып, жіпсіз байланады. Телефондардың пайда болуымен әлеуметтік желілердегі байланыс үздіксіз сипатқа ие болуда, ендігі виртуалды өмір керісінше нақты өмірге айналуда. Өйткені, қарапайым өмір жастар үшін қалаусыз және ауыр. Нәтижесінде «әлеуметтік тәуелділікке» мынадай анықтама беруге болады: әлеуметтік желілерді мақсатсыз шектен тыс пайдалану.

Көпшілік желідегі қарым-қатынас аса қауіпті емес деп айтуы мүмкін. Бірақ соңғы уақытта көптеген адамдар дабыл қаға бастады, өйткені жастар бос уақытының көп бөлігін өткізетін әлеуметтік желіде әртүрлі орталарға тап болады. Әдетте тікелей әлеуметтік желілерге жан-тәнімен еніп кететіндер нақты өмірде өз проблемаларынан қашып,  ұмыту үшін , жаңа өмір, жаңа есім ойлап таба алатын, кез келген нәрседен «құтыла» алуға бейім жандар. Ол өзі үшін идеал «виртуалды бейне» жасап алып, шынайы өмірден қашқақтайды.

Қазіргі кездегі басты мәселе – өскелең ұрпақтың әлеуметтік желіде көп уақыт өткізуі. Жастар үшін әлеуметтік желі өзін-өзі көрсету құралына айналды. Қарым-қатынас белгілі бір адамдар шеңберімен шектеледі. Жастардың  психикасы үшін шамадан тыс ынта оның дамуына кері әсер етуі мүмкін. Өз құрдастары, достарымен  қарым-қатынасын тоқтатып, өзіне жабыла бастайды. Егер жеке проблемалары болса, тіптен виртуалды кеңістіктің құрсауында қалады. Ал осының салдарынан шынайы өмірге бейімделуде қиындықтар туындайды.Психология және нейрофизиология саласындағы жетекші ғалымдар әлеуметтік желілердің адам санасына кері әсерін жариялады. Олардың мәліметтері бойынша, жасөспірімдер әлеуметтік желіде қарым-қатынас жасау арқылы теріс әсерге ие болады. Интернетке тәуелділіктің бірнеше себептері бар. Біріншісі, әлеуметтік желілердегі әрекеттер ми орталықтарын тітіркендіреді. Жасөспірім жағымды эмоцияларды бастан кешіреді, әр салған фотосының астындағы достық пікірді оқыған сайын, «лайк» және т.б. басқан сайын тәуелділік пайда бола бастайды.  Осындай эмоцияларды қабылдауға деген ұмтылыс сізді қайтадан әлеуметтік желілерге тартады, бұл сізді сол жерде көбірек уақыт өткізуге итермелейді. Тағы бір себебі көп қолданушылар веб-платформаларда жұмыс істеу кезінде ақпаратты ассимиляциялау ерекшеліктері. Мысалы, зейіннің шоғырлануының төмендеуі, ақпаратқа тәуелділік, стресс, шамадан тыс жұмыс, интеллекттің төмендеуі.

Елдегі жастар тәрбиесі – мемлекет деңгейіндегі басты мәселелердің бірі. Өйткені жастар саясаты мемлекеттің жоспарлаған жастарды қолдау мен дамытуға арналған әлеуметтік-экономикалық, ұйымдастырушылық және құқықтық шаралар жүйесі екені анық. Әрі жастар біздің болашағымыз. Егер біз егемендігіміз баянды, тәуелсіздігіміз тұғырлы болғанын қаласақ, жастар тәрбиесіне ерекше көңіл бөлуіміз керек. Ал қазіргі сәттерге жастарға тікелей әсер ететін бірден-бір фактор әлеуметтік желілер. Ата-әжесінің қолында емес, ғаламтор шырмауында өскен жасөспірім ертең қандай азамат болады? Сол себепті де, қазірден-ақ ата-аналар жастар бойына ұлттық рухани құндылықтарды баулып, әлеуметтік желілерге тәуелділікті жоюға әрекет етулері тиіс.

Қорытындылай келе, әлеуметтік желілер бос уақыттың көп бөлігін алатынын атап өткен жөн. Қарым-қатынас құралдары хоббиді, ауызша қарым-қатынасқа алмастырды. Әлеуметтік желілерді пайдаланудағы үнемді коммуникация құралы, аудио және бейне материалдардың қолжетімділігі, ақпаратты іздеу және алмасу жылдамдығы сияқты барлық жағымды аспектілерді бағалай отыра, жағымды әсерін де атап өту керек. . Көпшілік әлеуметтік желілер бізді маңызды істерден алшақтатады деп жатса да, дұрыс қолдана білсек, олар бұл өмірді әлдеқайда жеңіл әрі жайлы етуге көмектеседі. Бастысы, әлеуметтік желілерді белгілі бір мақсатпен, шектелген уақытпен қолдануымыз керек.

Пайдалынылған әдебиеттер:

  1. Әлеуметтік желілердің жастарға әсері [Электрондық ресурс]
  2. Әлеуметтік желілер және жастар: жақтап және қарсы? Қол жеткізу режимі
  3. Соломонова А.Г., Данилов Д.А. Жастардың интернетке тәуелділігі / Ғылым мен білімді дамытудың басым бағыттары. — 2014 ж. — № 3 (3). – 152-153 б.\
  4. Войсунский А.Е. Интернетке тәуелділіктің өзекті мәселелері //Психологиялық журнал. — 2004. — Т. 25.1. — 90-100 б.
  5. Асманова Л.Р. ӘЛЕУМЕТТІК ЖЕЛІЛЕРДІҢ ЖӘСІПТІКТЕРДІҢ САНАСЫНА ӘСЕРІ // Эксперименттік білім беру халықаралық журналы. — 2014. — No 6-1. — 74-74 б.;

Читайте также:

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *