« Журналист мамандығы »

Журналист мамандығының мәні:

Журналист ақпарат жинап, оны БАҚ арқылы таратады. Мәтіндер жазады, аудио және көрнекі бағдарламалар жасайды оларға: баяндамалар, мақалалар, сұхбаттар жатады.

«Журналист» термині өте кең болып табылады. Журналистер әртүрлі жерлерге барып, жаңалықтар жинап, оларға түсініктеме беретін тілшілер, ғаламтор порталдардағы жаңалықтар редакторлары, радио немесе теледидардағы дикторлар. Журналистер – газет, журнал, интернет басылымдардағы публицистикалық мақалалардың авторлары.

Журналистиканың ерекше белгілері:

Журналист әрқашан нақты оқиғаларға сүйенеді. Жазушылардан айырмашылығы, журналистерге ештеңені ойлап табудың қажеті жоқ. Олар өмірден оқиғаларды алуға, нақты адамдар мен нақты жағдайлар туралы айтуға міндетті. Осы негізде, мысалы, сахналанған телешоуларды журналистикаға жатқызуға болмайды.Журналист әрқашан ауызша немесе жазбаша ақпараттық хабарлама жасайды. Бұл бір минуттан бірнеше сағатқа созылатын ұзақ мақала, жаңалық, бейне есеп немесе бейнеклип болуы мүмкін.Журналистер, әдетте, өзекті ақпаратпен жұмыс істейді. Егер журналист өтіп кеткен жаңалықтар жайында айтса, ол тарихшы, өмірбаяншы, публицист ретінде қызмет атқарған болуы мүмкін . Көбінесе қазіргі оқиғаларды тереңірек талдау үшін өткен оқиғаларға сілтеме жасау қажет. Егер материал қандай да бір түрде қазіргі уақытқа байланысты болса, оны әдетте журналистика деп атайды.

Жасалған материалдардың түріне қарай журналистер келесі категорияларға бөлінеді:

Баспа БАҚ қызметкерлері;

Радио және теледидар қызметкерлері;

Желілік журналистер;

PR немесе қоғаммен байланыс жөніндегі мамандар.

Олар қызметтік бағыт бойынша жетіге бөлінеді :

Жаңалықтарда жұмыс істейтін журналистер, жаңалықтар лентасының редакторлары, ақпараттық агенттіктердің қызметкерлері;

Экономика және қаржы саласындағы журналистер – экономикалық шолулар құрастырады, аналитикалық мақалалар жазады; көбінесе олардың жоғары экономикалық білімі бар;

Қылмыстық журналистер – олар полициямен, прокуратурамен ынтымақтасады, журналистік зерттеулер жариялайды, қылмыстық хроникаларға шолулар жасайды және құқық қорғау органдарының жұмысы туралы репортаждар жасайды;

Саясат және мемлекеттік басқару саласындағы журналистер – саяси бақылаушылар, мемлекеттік және муниципалдық құрылымдардағы тұрақты тілшілер;

Халықаралық журналистер – олар шетелде жұмыс істейді, мысалы, ірі халықаралық ұйымдардың қызметін көрсетеді.

Соңғы жылдары журналистиканың жаңа түрі – дата журналистикасы белсенді түрде дамып келеді. Ол Интернет және бұқаралық ақпарат құралдары арқылы қолжетімді ақпараттың үлкен көлемімен жұмыс істеуді, оны зерттеуді, өңдеуді және оның негізінде жаңа материалдарды құруды қамтиды. Дата журналисті статистикалық деректермен жұмыс істейді, мәліметтер қорын өңдейді және талдайды, ақпаратты визуализациялайды, презентациялар мен инфографика жасайды.Data журналистер кез келген тақырыппен жұмыс істейді: саясат, экономика, экология, білім, мәдениет.

Журналистің бойында табылуы қажет қасиеттер мынадай:

Адамдарға деген сүйіспеншілік

Журналистке көбінесе адамдармен жұмыс істеуге, олармен араласуға, олар туралы жазуға тура келеді, себебі жұмыс соны талап етеді. Сол үшін олар адамдарға жанашырлықпен қарауы керек.

Көпшілік пен қарым-қатынас

Журналист адамдарды баурап алуы, сөйлете білуі керек. Сонымен қатар, табысты жұмыс істеу үшін ол көптеген байланыстарды сақтауы керек және бұл жақсы қарым-қатынас дағдыларын талап етеді.

Өз ойларын ауызша және жазбаша жүйелі түрде жеткізе білу.

Сауаттылық

Баспа басылымдарында жұмыс істейтін журналист дұрыс жазуы керек, яғни грамматика мен синтаксистің барлық ережелерін сақтауы керек. Теледидар немесе радиодағы тілші, диктор, видеоблогер де орфоэпия ережелерін, яғни екпіндерді орналастыруды есте сақтауы керек.

Жақсы дикция

Бұл аудиовизуалды БАҚ қызметкерлеріне ғана емес, сонымен қатар адамдармен араласатын, мысалы, ақпарат жинайтын немесе сұхбат жүргізетін журналистерге де қатысты.

Ақпаратты қабылдау мүмкіндігі

Бұл ақпарат көздерін табу, оларға қол жеткізу, дұрыс сұрақтар қою дегенді білдіреді.

Ақпаратты талдау қабілеті

Яғни, сенімді деректерді сенімсізден ажырату, жалпылау, ең бастысын бөліп көрсету, ақпаратты логикалық реттілікпен реттеп, қорытынды жасау.

Сабырлылық және стресске төзімділік

Бұл қасиеттер әсіресе оқиға орнында жұмыс істейтін тілшілерге, жаңалықтар лентасының редакторларына, соғыс тілшілеріне өте қажет. Дегенмен, «бейбіт» журналистер көп уақытта аяқта тұру немесе саяхаттау қажеттілігімен жиі кездеседі.

Кең көзқарас

Журналист адам қызметінің әртүрлі салаларын жетік білуі, тарих пен мәдениетті жақсы білуі, саясатты, экономиканы, құқықтануды қарапайым деңгейде түсінуі керек.

Журналист мамандығына сұраныс:

Мансап сатысы

Негізгі сатылары – тілші, бөлім редакторы, бөлім меңгерушісі, өндірістік редактор, БАҚ-тың бас редакторы.

Мүмкін мансап нұсқасы – корреспондент, мақала жазушы, содан кейін әртүрлі ақпарат құралдарында белгілі бір тақырып бойынша сарапшы ретінде жұмыс істеу.

Жұмыс кестесі

Ол журналистің қай бағытта маманданғанына, нақты жұмыс орнына немесе қызметіне байланысты. Бұлай болуы мүмкін:

10-нан 19:00-ге дейін кеңсе жұмысы – бұл үлкен баспа және онлайн БАҚ-тың қанша қызметкері жұмыс істейді, олардың міндеттеріне іс-шараларға қатысу, адамдармен кездесу, мақалалар жазу кіреді;

Ауысымдық жұмыс кестесі, оның ішінде түнгі ауысым – жаңалықтар арнасының редакторлары, тілшілері, теле және радиожүргізушілері осылай жұмыс істейді;

Журналистің өзі уақытын бөлетін, үйден жұмыс істейтін және қажет болған жағдайда редакцияда болатын еркін кесте;

Жұмыс уақытының ретсіздігі – оқиға орнында болатын тілшілер, соғыс тілшілері осылай жұмыс істейді.

Журналистердің жалақысы:

Жұмыс орнына, маманданған бағытына, атақ-даңқы мен тәжірибесіне байланысты. Егер журналист ресми түрде басылым қызметкері болып тіркелсе, ол тұрақты жалақы алады.

Журналист жарияланған мақалалары немесе жарияланған репортаждары үшін еңбек шартының шарттарына байланысты қосымша қаламақы алады.

Редакцияда штаттан тыс жұмыс істейтін журналист тек дайын материалдар үшін қаламақы алады.

Төлемнің мөлшері басылымға және жұмыс тәжірибесіне байланысты: ірі елордалық БАҚ-тағы мақалалардың танымал авторы шағын жергілікті газеттің жаңадан келген тілшісіне қарағанда көбірек төленеді.

Журналист болудың жақсы және жаман жақтары:

Артықшылықтары:

1) Бұл қызық. Журналист үнемі жаңа нәрсені үйренеді, оның «адамдардың» қолы жетпейтін жерлерге кіру мүмкіндігі бар. Мамандық саяхаттауға мүмкіндік береді және әсерлердің тұрақты өзгеруін қамтамасыз етеді. Тәжірибелі журналистер білімнің көптеген салаларын жетік меңгерген.

2) Бұл өзіңізді көрсету мүмкіндігі. Журналистика – шығармашылық мамандық. Авторлық материалды жасау кезінде журналист өз бетінше баяндау формасын таңдайды: стиль, иллюстрация, ақпаратты өзі арқылы өткізіп, оқырманға немесе көрерменге өз ұстанымын жеткізеді.

3) Бұл атақты болу мүмкіндігі. Мақалалар, деректі фильмдер мен фототілшілер авторлары үшін кәсіби байқаулар мен шығармалардың көрмелері өткізіледі, көптеген елдерде жыл сайын журналистика саласындағы ұлттық марапаттаулар беріледі. Нақты хабарлар мен есептер тілшіні бірден танымал ете алады. Жұртшылық «ыстық» саяси және қылмыстық шолулардың авторларын, жанжалды секулярлық журналистерді немесе танымал блогерлерді көзбен көреді.

4) Бұл әлемді өзгерту мүмкіндігі. Журналистер құпияны ашады, тергеу жүргізеді, әділдік іздейді. Журналистердің еңбегінің арқасында тарих ағымы тура мағынасында өзгерген мысалдар тарихта аз емес. Журналистер қоғамдық пікірді қалыптастыруға және өзгертуге, адамдарға әсер етуге, оларды белгілі бір шешімдер мен әрекеттерге итермелеуге мүмкіндік алады.

Минустары:

Мамандықтың кемшіліктері арасында әдетте стресстің жоғары деңгейі, тұрақты емес кесте, үлкен бәсекелестік, эмоционалды шамадан тыс жүктеме, психологиялық стресс, сондай-ақ кез келген сөзге жауапкершілік міндеттеледі.

Алайда ештеңеге де қарамастан бұл адамның сүйікті жұмысы болса онда ол ешқандай да минустарына назар аудармайтын болады.

Орындаған: Айдана Бахтиярова

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Читайте также:

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *