Баяндама «Ағылшын тілі пәнінен коммуникативті дағдыларды қалыптастыру».

Солтүстік Қазақстан Облысы, Ғ.Мүсірепов ауданы,

Новоишимское селосы, “Новоишим қазақ орта мектебі” КММ

Ргебаева Алия Еркиновна

 

Баяндама

Ағылшын тілі пәнінен коммуникативті дағдыларды қалыптастыру.

Ақпараттық қоғамға көшу жеке тұлғаның толық дамуын, оның ішінде оның коммуникативті қабілеттерін талап етеді әлемдік қауымдастыққа кіруді жеңілдетеді және онда сәтті жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Мектеп түлегі бұл үшін қажетті дағдылар мен дағдыларға ие болуы керек, яғни әлемнің тұтас бейнесін құрайтын білім, әр түрлі іс-әрекеттерді жүзеге асыру дағдылары мен дағдылары: оқу, еңбек, эстетикалық, сонымен қатар заманауи құндылық бағдарлары мен шығармашылық тәжірибе, жаңа ақпараттық технологияларды қолдана білу, өз елінің ішінде де, халықаралық деңгейде де тұлғааралық және мәдениаралық ынтымақтастыққа дайын болу.

Тіл, ана тілі немесе шет тілі, адамдардың өзара әрекеттесуіне, әлеуметтік өмірдің табиғи жағдайларында бір-біріне әсер етуге мүмкіндік беретін қарым-қатынас құралы ретінде қызмет етеді. Қарым-қатынас мәдениеті-бұл күрделі көп қырлы және көп қырлы білім. Қарым-қатынас мәдениеті білім беру процесінде қалыптасады және адамның өмір бойы үздіксіз жалғасады. Қазіргі заманғы мектеп білім беруде ғана емес, жалпы мәдениетті тәрбиелеуде, қарым-қатынас мәдениетін, тұлғаның коммуникативті мәдениетін қалыптастыруда да үлкен рөл атқарады. Қарым-қатынас мәдениетін тәрбиелеудің ең жақсы формалары мен әдістерін іздеу бұрын жүргізілген және қазіргі уақытта көптеген отандық мұғалімдер, психологтар мен ғалымдар жүргізіп жатыр.

Адамды тәрбиелеу және қарым-қатынас мәдениетін тәрбиелеу мәселесі, атап айтқанда, білім беру жүйесін дамытудың осы кезеңіндегі маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Ағылшын тілі халықаралық қарым-қатынас тілі ретінде қазіргі әлемнің барлық мәдениеттерінің диалогында қарым-қатынас құралы ретінде әрекет етеді және оқушылардың шет тіліндегі коммуникативтік құзыреттілікті меңгеруін көздейді. Ағылшын тілін өз бетінше және үздіксіз үйренуге қабілеттілігі мен дайындығын дамыту мен тәрбиелеуде оның көмегімен одан әрі өзін-өзі тәрбиелеуге бүгінде жетекші рөл тілдік, сөйлеу және әлеуметтік-мәдени құзіреттілікті қалыптастыру мен дамытуға беріледі:

— оқушыларда сөйлеу әрекетінің қандай да бір түрінде қажетті дағдылар мен дағдыларды, сондай-ақ тілдік құзыреттілікті қалыптастыру үшін әр оқушы үшін белсенді ауызша практика қажет;

— коммуникативтік құзыреттілікті қалыптастыру үшін сабақты коммуникативтік жаттығулармен байыту жеткіліксіз. Оқушыларға еркін ойлауға, ойды тудыратын кез-келген мәселелерді шешуге, осы мәселелерді шешудің әртүрлі мүмкіндіктері туралы ойлауға мүмкіндік беру маңызды, сондықтан Студенттер өз ойларының мазмұнына назар аударады, сондықтан ой басты назарда болады, ал тіл өзінің тікелей функциясында-осы ойларды қалыптастыру және тұжырымдау;

— оқушылар тілді мәдениетаралық өзара іс-қимыл құралы ретінде қабылдауы үшін, олар іс жүзінде олар үшін жаңа мәдениеттегі тілдің қызмет ету ерекшеліктерін білуі үшін оларды мәдениеттердің белсенді диалогына қосу тәсілдерін іздеу қажет. Оқу коммуникативтік сөйлеу бағыттылығын көздейді

Коммуникативті құзыреттілік сөйлеу әрекетінің барлық түрлерін қолдана білуді білдіреді: оқу, сөйлеу, тыңдау, жазу. Коммуникативтік құзіреттілікке тілдік құзіреттілік, әлеуметтік-мәдени білім, Дағдылар мен дағдылар кіреді. Тілдік құзыреттілік дегеніміз-өз ойларын білдіру немесе тілдік құралдардың көмегімен басқалардың ойларын түсіну, яғни сөйлеу әрекеті үшін лексиканы, грамматиканы және айтылымды қолдану дағдылары мен дағдылары. Өзара түсіністікке қол жеткізу үшін әлеуметтік-мәдени контекстті білу, ана тіліне тән сөйлеу және сөйлеу емес мінез-құлық дағдылары қажет. Осылайша, коммуникативті құзыреттілік-бұл «интегративті» ұғым (А. А. Миролюбов, М. З Биболатова), оның ішінде тілдік материалмен әрекеттерді орындау дағдылары мен дағдылары, сонымен қатар қарым-қатынас, яғни қабылдау және беру дағдыларын көрсететін аймақтық және лингвистикалық-аймақтық білім, дағдылар

Ағылшын тілін үйренудің мақсаты – оның барлық компоненттерінің-сөйлеу, тілдік, әлеуметтік-мәдени, компенсаторлық, оқу және танымдық жиынтығында шет тіліндегі коммуникативті құзіреттілікті дамыту. Оқушылардың шет тілін қарым-қатынас, таным, өзін-өзі тану және әлеуметтік бейімделу құралы ретінде пайдалану қажеттілігін дамыту мен тәрбиелеудің маңыздылығын атап өткен жөн. Егер шет тілін үйренудің тәрбиелік рөлі туралы айтатын болсақ, онда азамат, патриот қасиеттерін тәрбиелеу; ұлттық сана – сезімді дамыту, әртүрлі қауымдастықтардағы адамдар арасындағы өзара түсіністікке ұмтылу; басқа мәдениеттің көріністеріне төзімділік.

Шет тілін, оның ішінде ағылшын тілін оқытудың әрбір кезеңі неғұрлым тар мақсаттарды іске асыруды көздейді. Бастапқы кезеңде: белсенді сөйлеу әрекетін ұйымдастыру тұрақты коммуникативті өзек құру; ағылшын тілін одан әрі оқуды жалғастыруға ынталандыру ретінде қызмет ететін қызығушылықты сақтау; Негізгі мектеп: белсенді сөйлеу әрекетін ұйымдастыру; ауызша қарым-қатынас саласында бұрын алған дағдыларды жандандыру; табиғиға жақын қарым-қатынас жағдайларын жасау арқылы лингвистикалық және әлеуметтік-мәдени факторларды практикалық дамыту; өз күштері мен қабілеттеріне сену және оқуға деген қызығушылықты қалпына келтіру және қолдау.

Жоғары мектеп:

оқушылардың коммуникативтік сөздігін кеңейту,

коммуникативтік маңызы бар грамматикалық құрылымдарды қолдануды жандандыру;

сөйлеудің өзара әрекеттесу дағдыларын жетілдіру;

ағылшын тілін белсенді пайдалану үшін қарым-қатынас тақырыптарын, салалары мен жағдайларын кеңейту; лингвострантану және әлеуметтік-мәдени білімді оларды «жанды» қарым-қатынасқа нақты қосу арқылы тереңдету;

ағылшын тілін одан әрі жетілдіруге мотивация жасау.

Бұл жұмыс жүйесі оқу процесінің тиімділігін қамтамасыз ететін келесі негізгі әдістемелік жағдайларды қамтиды: тұлғаға бағытталған қарым-қатынас;

ұжымдық өзара іс-қимыл; оқу-тәрбие процесін рөлдік ұйымдастыру; компьютерлік білім беру бағдарламаларын пайдалану; көпфункционалды жаттығулар.

Ағылшын тілін оқытудың негізгі принциптері: оқытудағы коммуникативтік, тұлғалық-әрекеттік және жүйелі тәсіл. Тұлғалық-әрекеттік көзқарас оқушыны оқу процесінің орталық фигурасына айналдырады. Оқушылардың коммуникативтік іс-әрекетінің негізінде жатқан тілдік білімді жүйелеу олардың коммуникативтік құзыреттілігінің жалпы деңгейін арттыруға ықпал етеді; ағылшын тілін үйрену арқылы оқушының жеке мүмкіндіктерін іске асыру; оқу жағдайларының максималды мотивациясы (оқытудың сәттілігі кез-келген модельделген жағдайлардың оқушы үшін өмірлік маңызы бар екендігімен қамтамасыз етіледі); оқытудың барлық компоненттерінің оң эмоционалды қанықтылығы. Сабақтарда коммуникативті құзыреттілікті қалыптастыру және дамыту сөйлеу әрекетінің барлық түрлеріндегі жаттығулар жүйесі арқылы жүзеге асырылуы керек. Жаттығу жүйесінің негізгі элементтері оқу және сөйлеу жағдайлары мен ойын технологиялары болуы керек. Ойын технологиясы әдістер мен әдістердің үлкен тобын қамтиды

Балаларды оқытудың психологиялық ерекшеліктерін ескере отырып, дамытушылық оқыту, тапсырмаларды бақылау элементтерін қолдана отырып, мұғалім оқушылардың танымдық белсенділігін дамытуға, шығармашылық қабілеттерін дамытуға жағдай жасауға, оқытудың формалары мен әдістерін мұқият таңдауға тырысады. Ойын-сауық пен тосынсый элементтері берік білім мен дағдыларды қалыптастырады және оқу, сөйлеу және тыңдау дағдыларын дамытуға бағытталған, шаршау мен шиеленісті жеңілдетеді, сабақтарды жанды, қызықты етеді. Егер ойында сәттілікке жету үшін бала сөйлеу әрекетін жасауы керек болса, онда ол іс жүзінде күш жұмсамай игеріледі. Ойын тілді меңгеру үшін керемет табиғи жағдайлар жасайды, кез-келген жаста тілді үйренуге көмектеседі. Сонымен қатар, ойынға қатысу балалардың ағылшын тілін үйренуге деген қызығушылығын арттырады, олар пән бойынша білімдерін жетілдіруге ұмтылады, психологиялық кедергі жойылады

Міне, шағын мысал-үзінді рөлдік ойындар «Would you like a cup of tea?»Коммуникативтік міндет-Досыңды қарсы алу және дастархан басында әдепті болу. Табиғи жағдайда лексика оңай сіңіріледі және жақсы бекітіледі. Содан кейін студенттер бір-біріне өздерін қызықтыратын рецепттерге қатысты сұрақтар қояды, мысалы «How much salt?», «How many eggs?»және т.б., осылайша тілдік материалды бекіту: есептелетін және есептелмейтін зат есімдер, лексикалық бірліктер a, an, some, any, much, many, a lot of және т. б. содан кейін біз үстелдегі мінез — құлық ережелерін еске түсіреміз, оларға мини — Диалогтар ойлап табамыз, мысалы,» Help yourself-Thank you»,»I’ m sorry-that ‘s ok/all right».

Мен студенттерге, мысалы, ситуациялық тапсырмаларды ұсынамын: сізге қандай мектеп пәндері ұнайды/ ұнамайды, неге, туған күніңізге, Жаңа жылға қандай сыйлықтар алғыңыз келеді, бос уақытыңызда отбасы мүшелері нені ұнатады, үйде ата-аналарға қалай көмектесесіз, не істегіңіз келеді, не істемейді және неге. Қарым-қатынас дағдыларын қалыптастыру және дамыту оқу сабақтарында жалғасады. Мәтінді оқу-сөйлеу қабілетін қалыптастыруға ықпал ететін маңызды құрал. Мәтінді оқығаннан кейін сіз студенттерге коммуникативті-бағытталған тапсырмаларды ұсына аласыз:

— сіз не ойлағаныңызды айтыңыз…

— кейіпкер немесе оқиға туралы өз пікіріңізді білдіріңіз

-сіз бұл жағдайда қалай әрекет етер едіңіз және т.б.

Сөйлеу және тыңдау-ауызша сөйлеудің тығыз байланысты екі жағы. Тыңдау тек хабарлама қабылдау ретінде ғана емес, сонымен қатар дайындық ретінде де қолданылады естілген ақпаратқа жауап ретінде сөйлеу мәлімдемесі. Тыңдау сөйлеуді дайындайды, ал сөйлеу сөйлеуді құлақпен қабылдауға көмектеседі. Бұл ағылшын тілінің дыбыстық жағын, оның фонемалық құрамы мен интонациясын игеруге мүмкіндік береді: ырғақ, стресс, әуен. Тыңдау арқылы лексикалық және грамматикалық құрылымдарды игеру, сөйлеу, оқу және жазуды меңгеруді жеңілдетеді. Тыңдаған мәтінді түсінуді бақылағаннан кейін сіз студенттерге естіген жағдай немесе кейіпкер туралы өз пікірлерін білдіруге, осы жағдайда қалай әрекет ететіндерін айтуға шақыра аласыз.

 Тыңдау жаттығулары әдетте әртүрлі сипаттағы жаттығулар арқылы жүзеге асырылады:

1.Лингвистикалық қиындықтарды жоюға бағытталған жаттығулар, мысалы: — фонетикалық («сөздерді тыңдаңыз. Дыбысты естігенде қолыңызды көтеріңіз [] » — және мен әр түрлі, бірақ ұқсас дауысты дыбыстармен бірқатар сөздерді айтамын); — грамматикалық («сөздерді тыңдаңыз, көпше зат есімді естисеңіз, қолыңызды көтеріңіз»); — лексикалық («сөздерді тыңдаңыз, егер сіз түсін білдіретін сөздерді естісеңіз, қолыңызды көтеріңіз»).

  1. Есту қабілетін дамытуға бағытталған жаттығулар («сөздерді тыңдап, оларды есте сақтауға тырысыңыз. Содан кейін оларды жад арқылы ойнатыңыз»).
  2. Оқушылардың назарын дамытуға бағытталған жаттығулар («Майк әпкесінің есімін және оның қанша жаста екенін тыңдаңыз және айтыңыз»). Коммуникативтік құзыреттілікті дамыту үшін бейне-сабақты пайдалану. Оқытылатын тіл елінде болмай-ақ, ағылшын тілінде коммуникативті құзыреттілікті игеру өте қиын, сондықтан маңызды міндет.

Коммуникативтік құзыреттілікті дамытудың келесі әдісі сабақ-экскурсияны пайдалану болып табылады: біздің заманымызда, әр түрлі елдер мен халықтар арасындағы байланыс барған сайын кеңейіп, орыс ұлттық мәдениетімен танысу шет тілін оқыту процесінің қажетті элементіне айналады. Мәдениет диалогының принципі туған ел туралы мәдени материалдарды қолдануды қамтиды, бұл туған елдің мәдениетін дамытуға, сондай-ақ Оқытылатын тіл елдерінің мәдениеті туралы түсінік қалыптастыруға мүмкіндік береді. Оқытудың тиімді және нәтижелі түрі-сабақ-спектакль. Спектакльді дайындау-бұл балалардың тілдік қарым-қатынас дағдыларын дамытуға және олардың жеке шығармашылық қабілеттерін ашуға ықпал ететін шығармашылық жұмыс. Жұмыстың бұл түрі оқушылардың ойлау және сөйлеу белсенділігін арттырады, олардың әдебиетке деген қызығушылығын дамытады.

Жазу — маңызды және өте күрделі сөйлеу қабілеті. Ол мүмкіндік береді көмегімен графикалық белгілерін қамтамасыз етеді, адамдардың өзара қарым-қатынасы. Жазбаша сөйлеуді оқытудың мақсаты-оқушылардың жазбаша сөйлеу жұмыстарының жазбаша белгілерін, мазмұны мен формасын меңгеруді қамтитын жазбаша коммуникативтік құзыреттілігін қалыптастыру. Сайып келгенде, студенттер жазуды қарым-Қатынас, Таным және шығармашылық тәсілі ретінде қолдана білуі керек. Сабақтарда мен жазбаша жұмыстарға уақыт табуға тырысамын, үйге жазбаша тапсырмалар беремін: Досыма хат жазыңыз, визит карточкаңызды толтырыңыз, құттықтау хатын, ойлау элементтері бар эссе жазыңыз, Өмірбаян, түйіндеме құруды үйреніңіз және т.б. жоғары сынып оқушылары жобалық жұмыстарды орындайды, ағылшын тілінде өлең оқиды, өлеңдерді ағылшын тілінен қазақ тіліне әдеби аудармада өздерін сынап көреді.

Читайте также:

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *