Гаджет бар да,газеттің болашағы бар ма?

Ә.Е. Жалаладдин ,Журналистика мамандығының

2 курс студенті

Алматы қ . Қазақстан Республикасы

Гаджет бар да,газеттің болашағы бар ма?

Аңдатпа: Мақалада қазіргі таңдағы газеттің маңыздылығы туралы айтылған.Тамыры терең жайылған газеттің тарихын гаджет бұза қоймасы мәлім. Қоғамның ашық айнасы және өзектілігін жоғалтпайтын газетті жасөспірімге насихаттау басты міндет.

Кілт сөздер: гаджет, газет, радио, медиа, ғаламтор

Ұлт ұстазы Ахмет Байтұрсынов айтқандай, газет қоғамның көзі,құлағы әрі тілі болып келеді. Қазіргідей ақпарат пен техниканың дамыған заманында да газеттің маңыздылығын көрсететін басты ұран осы. Алайда технологиялардың дамуымен дәстүрлі БАҚ-қа деген қажеттілік біршама төмендеуде. Дәстүрлі БАҚ пен масс медианың арасындағы бәсекелестік жүріп жатқаны айдан-анық. Сөзсіз, ғаламтордың ақпарат таратуы газет-журналдарға қарағанда біршама жылдам. Уақытылы шығып тұратын газетке қарағанда,қолындағы смартфоннан жаңалық оқи салу адамдарға ыңғайлырақ. Алайда әлеуметтік желіге ақпарат жариялау екінің бірінің қолынан келеді. Сонда қоғамдағы ақпарат жаршысы болып отырған журналистердің рөлі қайда қалмақ? Жылдам әрі қолжетімді жаңалыққа қарағанда, жауапкершілікпен,сауаттылықпен жазатын ақпарат көздеріне, яғни дәстүрлі газет-журналдарымызға жүгінген жөн. Осы тұстан-ақ газеттің эстетикалық,моральдық тәрбие беруші құрал екенін байқаймыз.

Қазіргі таңда, «Қағаз бетіне басылып шығатын газет-журналдардың болашағы бар ма?» деген тақырып төңірегінде көп пікірталастар жүзеге асырылуда.Біреулері гаджеттер қағаз басылымдарының орнын басады, журналистиканың болашағы осы бір –  әлеуметтік желілер, веб-сайттар деп санайды. Екіншілері: «Газеттің болашағы әлі де бар. Ол басынан талай қиындықтарды кешірді. Бұрында радио,теледидар енді пайда болған кезде басылымдар жойылып кетеді деген ой болған.Бірақ,олар әлі күнге дейін өз жұмысын тоқтатпады» дейді. Күн сайын шамамен 2,5 миллиард адам қағазға басылған газеттерді оқиды. Бұл әлемдегі ересек тұрғындардың жартысы. Ғаламторды пайдаланушылардың 46%-ы газеттердің цифрлық нұсқасын оқиды. Демек, газетке деген сұраныс әлі де бар және бола бермек. Қағаз басылымдарының тағдырына, жалпы мәдениетке  бей-жай қарамайтын ойлы жандар болса – баспа басылымының болашағы болары сөзсіз. Сөз, пікірталас қызық болғанша, баспасөз де тірі болады. Мысалы, халық театрға қызығушылық танытқанша, ол өмір сүре бермек – театрдың өміршеңдігін, сұранысқа ие екенін көреміз. Осылайша газет баспасы да өмір сүреді деген сенім бар.

Газетке деген алғашқы бәсекелестік  – радионың пайда болуы, кейін теледидардың шығуымен ол өзінің кейбір позицияларын жоғалтып, орнын берген болатын. Дегенмен, интернет газет үшін нағыз қауіпке айналды. Дүниежүзілік желі тіпті радио мен теледидардың да аудиториясының едәуір бөлігін алып тастады. Ал егер газет аналогтық интернетпен ақпараттық саланың белгілі бір салаларында әлі де бәсекеге түсе алса, қазіргі уақытта бірде-бір БАҚ мобильді интернетпен тең дәрежеде бәсекеге түсе алмайды.

Интернеттің орасан зор артықшылықтары — жаңалықтардың төмен құны, таңғажайып тиімділігі және ақпаратты мәтіндік хабарламалар мен мақалалар түрінде де, аудио және бейне нұсқаларында да кез келген дерлік форматта жіберу мүмкіндігі.

Газет радио мен теледидардың пайда болуы және таралуы кезінде өз позицияларына жасалған алғашқы шабуылға сәтті төтеп бере отырып, одан сайын қызықтырақ бола түсті.Ақпарат берудің тиімділігін жоғалтқан газет ақпараттылығы артып, аналитикалық мақалалар мен материалдар, сондай-ақ түрлі ойын-сауық айдарларының елеулі жиынтығы пайда болды. Айта кету керек, кроссвордтардың, пазлдардың және басқа да  қызықты нәрселердің пайда болуы бұрын монотонды болған газетті біршама қызықты және пайдалы етті. Сараптамалық мақалалар, түрлі қызықты деректер, белгілі сарапшылардың пікірлері әлі күнге дейін газетке айтарлықтай  оқырман қауымды тартады.

Газеттің оңайлықпен арзандатуға болмайтын тағы бір тұсы – жарнаманы басып шығару мүмкіндігі. Солардың арқасында бүгінде көптеген  басылымдар коммерциялық бағытта өмір сүріп жатыр.

Ғаламтордың пайда болуы газетті өзгертуге мәжбүр етті. Мұндай өзгерістердің жарқын мысалы — газеттің стандартты парағы екі есе қысқарған кезде, бұл басылымның жаңа форматының пайда болуы және газет жарқын тақырыптар мен түрлі-түсті баспаны қолданудың арқасында тартымды бола бастады. Интернеттің әсерінен ақпаратты беру стилі де өзгере бастады. Бүгінгі күні көптеген газеттер қысқа хабарламалар мен шағын мақалаларды жариялауды тәжірибеден өткізеді, бұл барлық соңғы жаңалықтарды жылдам қарап шығуға және білуге ​​мүмкіндік береді. Сондықтан, газет өмір сүріп қана қоймай, жақсара түседі, ерекше және қызықты болады деп нық сеніммен айта аламыз, өйткені бәсекелестік ілгерілеудің ең тиімді жолы.

Негізінен, екі саланың да бір-біріне тигізер пайдасы көп. Ғаламтордың болашағы зор. Алайда, сол ғаламтордағы мәліметтердің көбісі тексерілмеген, журналистік сараптама жүргізілмеген ақпараттар. Көптеген дамыған мемлекеттерде жалған ақпарат үшін қатаң жазалар қолданылады. Біздің ел де уақыт өте келе осыған келе жатыр Одан бөлек, ғаламтордағы пікір тез өзгеріске ұшырайды.. Сол себептен, ғаламтор мен газет бір –бірін толықтыруы керек. Ақпаратты қолындағы гаджеті арқылы сайттардан оқыса, газет сараптамалық жұмыс жүргізеді. Яғни, оқырманның сұранысына қарай, уақыт талабына қарай газеттің икемделе басталуы керек. Оған мысал ретінде,  көптеген отандық болсын, шетелдік газеттер болсын, бәрі де электрондық порталдарын ашып қойған. Заман талабына сай жасалған, ыңғайлы,жаңа әрі сенімді дереккөзі бар жаңалықтарды жариялап отырса, аудиториясын көбейтер еді. Сенімді дереккөзі бар газетке сұраныс әрқашан болады.Демек, бұл ретте журналистерге көп жауапкершілік жүктелмек.

Осы тақырып төңірегінде «Орский вестник» газетінің арт-директоры Олег Жилудов: «Газет ешқайда кетпейді деген қорытынды ойға келдім. Баспа түрінде қалай шығарылса, болашақта да солай шығарыла бермек. Әрине, қазір барлық газеттердің өз сайттары, өз топтары, мобильді нұсқалары бар. Бірақ газетті қолыңызға алғандағы, оны парақтағандағы сезімдер адам психикасына терең енгені сонша, оны жай ғана алып тастау мүмкін емес. Басылған газетті оқыған әлдеқайда жағымды» деген болатын. Шын мәнінде де, ақпаратты гаджетпен көзіміздің жанарын кетіріп, төртбұрышты экранға телміріп қарап отырғанға қарағанда, басылған газетті ұстап оқыған ерекше сезім тудырады. Әрі деректерді есте сақтауда да өз артықшылықтарын көрсетеді. Қолға ұстап, көзбен көріп, оқығаннан артығы жоқ. Қағаз басылымдарының аудиториясының құндылығы жоғары екені әлдеқашан дәлелденген. Оқырмандардың назары мәтінге көбірек шоғырланған, олар цифрлық нұсқаларды оқитындарға қарағанда көбірек есте сақтайды. Басып шығарылған мәтін мазмұны қабылдауға  тез және оқуға оңай болып келеді.

Әрине Twitter, Instagram, Facebook секілді әлеуметтік желілерінде жарияланған жазбаларды көпшілік қауым оқиды. Өйткені, әрқайсымыздың қолымызда бір-бір смартфон. Күн сайын ақпарат кеңістігі жаңа мәліметтермен, жаңалықтармен жаңарып отырады. Бірақ, олардың қаншалықты сенімді екені, кейбір жағдайларда авторының кім екенін де білмей жатамыз. Жалған ақпарат болса,оны таратып халық ішінде пікірталас, алауыздық тууы мүмкін. Міне, осындай кезде де ғаламторға сенгенге қарағанда, тексерілген, кәсіби журналистер жазған ақпараттары бар газетті оқыған дұрысырақ екені белгілі.

Қорытындылай келе, гаджеттердің дамып, ғаламтордың өрлеген кезеңі болса да, ақпарат саласында газеттің алар орны ерекше. Ақпарат жинау және тарату жағынан классикалық БАҚ өзінің біршама позицияларын әлеуметтік желілер мен медиаға бергенімен, жойылып кетпейді.Мүмкін, ғаламтордағы ақпаратты өшіре аламыз, ал газеттегі жазба – қашап жазылған мыңжылдық тарихы бар жазудай. Ең маңыздысы, ақпараттың дұрыстығы мен сауаттылығына жауап беретін журналистердің адал еңбегі. Жеңіл жолды іздемей, тәлім-тәрбие ала білген адамға газет басты ақпарат құралы. Шындығына келгенде , газет әрқашан керек. Қарыштаған технологиялардың бір күнде жоқ болып кетпесіне кім кепіл. Сол кезеңде руханиятымызды көрсететін бір жапырақ қағаз болуы керек, ал ол үшін газет оқуымыз керек. Газет оқып, өзектілігін сақтап қалсақ , гаджетке байланған, ғаламторға тәуелді адам болудан сақтанамыз.

Пайдаланылған әдебиеттер:

  1. Сәнім Меңдібай — Газет пе, гаджет пе?/ Jaiyqpress.kz
  2. Алексеев А.К. – Гаджеттер: пайдасы мен зияны / Cyberleninka

Читайте также:

Добавить комментарий

Ваш адрес email не будет опубликован. Обязательные поля помечены *